Nghề đúc đồng cổ truyền làng Chè (Trà Đông, xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa) có lịch sử hàng nghìn năm, gắn với truyền thuyết về Thiền sư Nguyễn Minh Không truyền dạy nghề cho người dân. Làng nghề nổi tiếng với kỹ thuật đúc thủ công độc đáo như làm khuôn bằng đất, nấu đồng trong nồi đất và lưu giữ nhiều bí quyết được truyền qua nhiều thế hệ. Trải qua nhiều thăng trầm, nghề đúc đồng từng bị mai một nhưng đã được khôi phục nhờ các nghệ nhân tâm huyết. Hiện nay, làng nghề sản xuất nhiều sản phẩm tinh xảo như trống đồng, tượng đồng, đồ thờ, chiêng đồng và các sản phẩm mỹ nghệ, trong đó trống đồng đúc thủ công được đánh giá cao. Năm 2010, các nghệ nhân Trà Đông đã đúc 100 chiếc trống đồng phục vụ Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội. Với những giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa và nghề thủ công truyền thống, ngày 04/9/2018, Nghề đúc đồng cổ truyền làng Chè (Trà Đông) được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nghề đúc đồng cổ truyền làng Chè (Trà Đông) đã có lịch sử hàng nghìn năm và được bảo tồn, duy trì, phát huy cho tới ngày nay. Theo truyền thuyết kể lại thì nghề đúc đồng ở làng Chè Đông là do ông Thánh sư Không Lộ, Nguyễn Minh Không (tự Minh Không) truyền nghề. Nguyễn Minh Không tên là Nguyễn Chí Thành sinh ra tại làng Đàm Xá, phủ Tràng An (nay là huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình). Ông đã cùng đồ đệ đi khắp nơi để tìm đất làm khuôn đúc đồng, cuối cùng đến Trà Sơn Trang (tức làng Chè Đông, xã Thiệu Trung ngày nay) thì tìm được đất tốt phù hợp để đúc đồng và ông đã cho mở lò truyền nghề đúc đồng cho người dân nơi đây. Sau khi ông mất, để tỏ lòng ghi nhớ công ơn của ông tổ nghề, nhân dân trong làng đã xây dựng đền thờ ông tổ nghề đúc đồng.

Đặc trưng của nghề đúc đồng làng Chè Đông là làm khuôn đúc đồng bằng đất, nấu đồng trong nồi đất. Đúc đồng là một quy trình kỹ thuật phức tạp bao gồm nhiều khâu, mỗi khâu lại có các bước, các thao tác kỹ thuật khác nhau từ làm khuôn, pha chế hợp chất, nấu đồng, đúc thành sản phẩm,… Kinh nghiệm trong nghề đúc đồng thường được truyền trong gia đình, không được truyền sang làng khác vì thế từ bao đời nay, làng Trà Đông (xưa gọi là Kẻ Chè) thuộc xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa là nơi duy nhất ở Thanh Hóa lưu giữ và phát huy nghề đúc đồng truyền thống. Xưa kia làng Chè Đông có khoảng 250 hộ làm nghề đúc đồng, mỗi hộ đều có 1 lò đúc chủ yếu các mặt hàng dân dụng như nồi, xanh, niếng... phục vụ đồ dùng sinh hoạt thiết yếu của người dân. Trải qua thời gian, do chiến tranh kim loại dùng để đúc vũ khí... nên nghề đúc đồng dần bị mai một. Ngày nay, nhờ có những nghệ nhân tâm huyết với nghề như Lê Văn Bảy, Lê Văn Dương, Nguyễn Bá Châu, Đặng Ích Hoàn... đã khiến làng Chè Đông được biết đến với những sản phẩm nổi tiếng cả nước, làng nghề đúc đồng Trà Đông đã dần khôi phục với 12 hộ sản xuất kinh doanh sản phẩm đồ đồng. Dưới bàn tay khéo léo, tài hoa cùng với tư duy sáng tạo, quyết đoán và những bí quyết nghề quý giá được trao truyền qua nhiều thế hệ, các nghệ nhân làng Chè (Trà Đông) đã khôi phục những sản phẩm truyền thống như: chiêng đồng, tượng đồng, đồ thờ, lư hương, con giống… Đặc biệt, với tình yêu và niềm đam mê, những người thợ đúc đồng làng Chè Đông đã mày mò, nghiên cứu, đúc thành công trống đồng bằng phương pháp thủ công truyền thống với nhiều kích cỡ khác nhau, được các nhà khoa học trong và ngoài nước đánh giá cao.

Vào năm 2010, tập thể nghệ nhân làng nghề đúc đồng Trà Đông đã tham gia đúc 100 chiếc trống đồng để dâng lên Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Những sản phẩm của người thợ đúc đồng Trà Đông đã góp phần làm cho nền văn hóa Việt Nam thêm phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc. Trải qua bao thăng trầm, biến cố của thời gian và lịch sử, nghề đúc đồng truyền thống làng Chè vẫn giữ được những nét độc đáo, đặc trưng mà không nơi nào sánh được.

Với những giá trị tiêu biểu đó, ngày 04/9/2018, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 3325/QĐ-BVHTTDL, công bố danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trong đó, Nghề đúc đồng cổ truyền làng Chè (Trà Đông) xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa là 1 trong 8 di sản được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.