Đền Chín Gian có hệ thống di tích 9 gian, gồm nhà thờ Phật, nhà thờ Mẫu; miếu thờ Thần Thổ Địa, nhà văn hóa cộng đồng và rừng cảnh quan bao quanh; là di tích được Chủ tịch UBND tỉnh xếp hạng cấp tỉnh năm 2014.  

Đền Chín Gian được xây dựng vào đầu thế  kỷ thứ XIV trên đỉnh núi Pù Kha, thuộc địa phận thôn Thống Nhất, xã Thanh Quân. Ngôi Đền có 9 gian nên đồng bào thường gọi Tén Cau Hoong (tức Đền Chín Gian). Mỗi gian tượng trưng cho một mường: Mường Chang (xã Thanh Quân và xã Thanh Sơn); Mường Pán (xã Thanh Hòa và xã Thanh Phong); Mường Lự (xã Thanh Lâm và xã Thanh Xuân); Mường Luộc, Mường Chiếng Ván, Mường Phụ (thuộc vùng huyện Thường Xuân); Mường Mưn, Mường Hính, Mường Chai (thuộc vùng huyện Quỳ Châu tỉnh Nghệ An).  Đền Chín Gian trước đây chủ yếu thờ 3 vị thần chính gồm: Then Phạ (thờ trời); Náng sỷ Đả (con gái trời) và Tạo Ló Ỳ (ông tổ người Thái). Thời gian chức lễ hội dâng trâu tế trời vào ngày 23,24,25 tháng giêng Âm lịch hằng năm, với mục đích cầu cho quốc thái, dân an, dân làng khỏe mạnh, mùa màng tốt tươi. Cùng với lễ hội dâng trâu tế trời là các trò chơi, trò diễn dân gian của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn huyện.

Đền Chín Gian được thiết kế 2 tầng với 24 gian thờ; Tầng một của Đền:  Đền thờ Then Phạ (thờ trời). Náng Sỷ Đả (con gái trời) và Tạo Ló Ỳ (ông tổ người Thái) và 9 bản mường Thái cổ. Tầng 2 của Đền : thờ các anh hùng liệt sỹ của 12 xã, thị trấn và Ban thờ Cộng Đồng. Phía trước đền gồm sân tế: có 4 rồng đá và 9 trâu đá trầu tế (6 trâu đen và 3 trâu trắng). Sân lễ khuôn viên với diện tích 2500m2 để tổ chức lễ hội và các hoạt động  trò chơi, trò diễn dân gian của cộng đồng các dân tộc huyện Như Xuân.

Đền Chín Gian còn có khu quy hoạch hoa tam giác mạch, loài hoa nổi tiếng vùng cao gắn với lễ hội hoa Tam giác Mạch, đây là sản phẩm phát triển du lịch sinh thái, sắp tới sẽ được mở rộng và đầu tư diện tích hoa tam giác mạch, tạo sự hấp dẫn khách du lịch, đầu tư phát triển loại hình du lịch cộng đồng.